Mốc phát triển: Viết

Viết

Nỗ lực viết ban đầu của con bạn chắc chắn không giống như các từ và câu, nhưng tất cả các nét viết nguệch ngoạc, các đường kẻ và các hình vẽ sẽ giúp bé sẵn sàng học chữ cái ABC – và biết đâu một ngày nào đó sẽ viết ra một cuốn tiểu thuyết nổi tiếng.

Nó phát triển khi nào

Hầu hết các bé có thể cầm bút sáp màu và đẩy nó lung tung trên tờ giấy khi chúng khoảng 12 hay 13 tháng tuổi. Từ lúc đó đến tận khoảng thời gian giữa sinh nhật lần thứ 2 và thứ 5, trẻ em sẽ viết và vẽ tốt hơn dần dần cho đến tận khi chúng có thể viết một vài chữ cái xuống tờ giấy, và cuối cùng biết tự đánh vần tên của chúng.

Nó phát triển như thế nào

Trong suốt các tháng cuối của năm đầu tiên, các kỹ năng vận động của con bạn sẽ được cải thiện đánh kể, điều này sẽ giúp bé sẵn sàng cầm được cái bút sáp màu. Lúc 12 hay 13 tháng tuổi, một vài bé đã có thể vẽ nguệch ngoạc; nếu con bạn cần thêm vài tuần nữa, việc đó cũng không sao.

Phần lớn các bé 16 tháng tuổi đều vẽ nguệch ngoạc thành thạo, không còn nghi ngờ về khả năng bé có thể tạo ra một bộ sưu tập nghệ thuật cho cánh chiếc tủ lạnh. Sau đó, con bạn sẽ dần dần tiến đến những việc to lớn và hay hơn, bao gồm tô màu và vẽ tranh khi được khoảng 29 hay 30 tháng và có thể vẽ được đường kẻ dọc vào sinh nhật lần thứ 3 của bé.

Khi lên 3, con bạn có thể cầm cái bút chì đứng tư thế cầm bút để viết. Một số bé chưa đến tuổi đi học đã có thể viết được một vài chữ cái – hay giống cái chữ cái cong queo – và một vài bé thậm chí còn biết viết tên của chúng từ trước khi đi mẫu giáo, đặc biệt nếu chúng đã được học bảng chữ cái ở nhà trẻ. Nhiều em không thể viết, nhưng cũng không sao. Đừng tạo áp lực bắt con bạn phải tập viết trước khi bé muốn; hãy chờ cho đến khi bé thực sự hứng thú với việc đó.

Điều gì sẽ đến tiếp theo

Đến tuổi chưa đi học, bé sẽ dùng bút sáp màu và bút chì một cách lão luyện, bé sẽ bắt đầu vẽ được các hình vẽ tinh vi và chính xác hơn. Giữa sinh nhật thứ 2 và thứ 5, con bạn sẽ học được cách vẽ những đường kẻ ngang, vẽ hình tròn và hình vuông và vẽ mọi người. Một khi bé đã đi học lớp 1, bé sẽ sớm biết đọc và biết viết.

Vai trò của bạn

Giống như với bất kỳ kỹ năng mới nào của con bạn, công việc của bạn là khuyến khích và hỗ trợ bé – và trong trường hợp này, trang bị các vật dụng. Bắt đầu từ ngày sinh nhật đầu tiên của bé, bạn nên cho bé bút sáp màu và giấy hay quyển bảng màu mỗi khi bé tỏ ra hứng thú với việc nguệch ngoạc. (Không dùng bút mực và bút chì cho đến khi bé lớn hơn – chúng sắc nhọn hơn bút sáp và có thể làm con bạn bị đau nếu không may con bạn ngã vào chúng hay vô tình tự chọc vào mặt bé.) Hãy cho bé tập luyện bao nhiên lần tuỳ bé thích, nhưng nên cho bé nghỉ ngơi nếu bé thấy chán nản.

Hãy dạy cho con bạn giới hạn tác phẩm nghệ thuật của bé ở trong tờ giấy trước mặt. Cho dù không biết bao nhiêu lần bạn đã nói với bé rằng không được, nhưng bé vẫn bị hấp dẫn vơi việc vẽ lên tường (hay sàn nhà, hay một tập file mới của bạn). Nên hãy chuẩn bị làm sạch giúp bé vài lần; cuối cùng nên đầu tư cho bé loại bút sáp chùi rửa được. Cố gắng không để bé ăn các dụng cụ vẽ, cho dù khó mà tránh được chút ít sáp màu sẽ ở trong hệ tiêu hoá của bé, nhưng đừng để việc gây hại đó tái diễn liên tục.

Đến lúc viết được cái chữ cái thực sự, điều quan trọng nhất bạn có thể làm là để cho con bạn học theo nhịp độ của bé. “Thật là quá dễ để cường điệu hoá việc dạy số và chữ cái” T. Berry Brazelton nói trong quyển “Touchpoints” của ông. “Đối với tôi, thời điểm không quan trọng bằng mong ước được học của bé. Phải chắc chắn rằng ý tưởng học những điều này xuất phát từ chính bé. Rất dễ dàng để thúc ép bé học sớm vì các bé đang ở lứa tuổi phục tùng. Nhưng việc đó có hại nhiều hơn là có lợi.”

Trẻ chưa đến tuổi đi học nếu bị bắt ép học đọc và viết trước khi chúng sẵn sàng cho việc đó thường sẽ sắc bén hơn các bạn cùng lớp mẫu giáo. Nhưng các nghiên cứu đã cho thấy rằng chúng sẽ mất đi lợi thế đó khi chúng lớn hơn và nhận ra chúng không thể áp dụng kỹ năng ghi nhớ tương tự như cái mà chúng dùng để đọc và viết cho các kiến thức phức tạp hơn.

Cuối cùng, bạn cần nói chuyện và đọc cho con bạn càng nhiều càng tốt. Bé càng được nghe nhiều, bộ não của bé sẽ càng phát triển, điều đó sẽ đem lại lợi ích cho tất cả các kỹ năng giao tiếp của bé – bao gồm cả kỹ năng viết – trong dài hạn.

Khi nào thì cần phải lo lắng

Trẻ em phát triển các kỹ năng thật khác nhau, một số bé nhanh hơn các bé khác, nhưng nếu con bạn không bắt đầu vẽ nguệch ngoạc khi bé khoảng 15 hay 16 tháng tuổi, hãy hỏi ý kiến bác sĩ vào lần khám tiếp theo. Nên ghi nhớ rằng trẻ sinh non thường biết viết và các mốc phát triển khác chậm hơn các bé cùng tuổi.