Mốc phát triển: Giao tiếp

Giao tiếp

Con bạn biết gì về việc giao tiếp với người khác? Khi nào thì bé sẽ kết bạn? Tất cả điều đó đều khởi đầu từ bạn, cha mẹ của bé. Bạn chính là người bạn đầu tiên của bé, là người ưa thích của bé. Con bạn sẽ vui sướng với giọng nói của bạn, với hình ảnh của khuôn mặt bạn, và với cảm giác khi bạn chạm tay vào bé. Với sự giúp đỡ của bạn, con bạn sẽ quen thuộc với những người khác và bắt đầu thích thú với họ. Đây là bước khởi đầu cho sự phát triển kỹ năng giao tiếp của bé.

Nó phát triển khi nào

Ngay từ thời khắc bé sinh ra, con bạn đã đáp ứng lại với người khác. Khả năng giao tiếp của bé sẽ chỉ có giới hạn trong suốt năm đầu tiên, vì bé cần dồn hầu hết nỗ lực vào việc khám phá xem bé có thể tự làm gì với bản thân mình – như sờ mó và cầm nắm các đồ vật, đi, và các kỹ năng khác.

Khoảng 2 tuổi, con bạn sẽ bắt đầu thích thú khi chơi với các đứa trẻ khác. Cũng như các kỹ năng khác, bé cần phải liên tục thử và mắc lỗi để mài dũa kỹ năng giao tiếp của bé. Đầu tiên, bé không thể chia sẻ đồ chơi, nhưng khi đã biết cảm thông với người khác thì bé sẽ sẵn sàng chia sẻ với bạn cùng chơi. Khi lên 3, bé sẽ có cách kết bạn riêng theo cách của bé.

Nó phát triển như thế nào

1 tháng tuổi

Con bạn là một người thích giao tiếp ngay từ khi lọt lòng. Bé thích thú được đụng chạm, được ôm ấp, được thì thầm và mỉm cười với bé. Ngay từ tháng đầu tiên, con bạn sẽ bắt đầu trải nghiệm việc tạo ra các khuôn mặt khác nhau cho bạn thấy. Bé thích thú quan sát khuôn mặt bạn và thậm chí cố bắt chước các điệu bộ của khuôn mặt. Hãy thử thè lưỡi ra và xem liệu bé có làm được tương tự không.

3 tháng tuổi

Lúc này con bạn dành phần lớn thời gian trong lúc thức để quan sát cái gì đang diễn ra quanh bé. Bé thậm chí sẽ nở một nụ cười hồn nhiên đầu tiên, một thời khắc vô cùng quan trọng đối với các bậc cha mẹ. Không lâu sau, bé sẽ rất điêu luyện với việc nói chuyện bằng các nụ cười, bắt đầu giao tiếp với bạn bằng cách cười với bạn và phát ra các âm thanh riu rít cùng lúc.

4 tháng tuổi

Con bạn sẽ trở nên cởi mở hơn với người lạ vào giai đoạn này, chào đón họ bằng những tiếng reo vui mừng. Nhưng vẫn sẽ không ai trở nên gần gũi hơn mẹ và bố của bé. Con bạn vẫn sẽ dành riêng cho bạn những cử chỉ âu yếm nhất, đó là dấu hiện chắc chắn về tình mẫu tử.

7 tháng tuổi

Trong phần lớn thời gian, đứa con bé nhỏ của bạn quá bận rộn với việc mài dũa các kỹ năng của bé để sẵn sàng giao tiếp với các đứa trẻ khác. Khi để hai đứa trẻ dưới 1 tuổi ngồi cạnh nhau với bộ đồ chơi, chúng thường chơi riêng chứ không hề chơi cùng với nhau.

Con bạn có thể sẽ thoáng chú ý đến các đứa trẻ khác, điều đó cho thấy bé là người hoạt bát. Phần lớn các tác động qua lại giữa các bé sẽ giới hạn ở việc nhìn liếc qua và túm lấy nhau, thỉnh thoảng bé có thể mỉm cười và phát ra âm thanh như tiếng thủ thỉ hay bắt chước tiếng của đứa bé kia.

Bé vẫn thích người trong gia đình hơn là những người khác. Bé có thể bắt đầu thấy sợ những người lạ và có biểu hiện theo mẹ, không muốn rời mẹ.

12 tháng tuổi

Đến khi gần 1 tuổi, con bạn có thể bắt đầu không thích giao tiếp – bé sẽ khóc lóc khi bạn rời xa bé hay lo âu khi người khác không phải là cha mẹ bế ẵm bé. Nhiều em bé sẽ trải qua giai đoạn theo mẹ, cao điểm của hiện tượng này thường xảy ra trong khoảng từ 10 đến 18 tháng tuổi. Con bạn sẽ thích bạn là của riêng bé và bé sẽ đau khổ khi bạn không ở bên cạnh. Thỉnh thoảng chỉ cần sự có mặt của bạn cũng đủ xoa dịu và làm cho bé vui vẻ.

13 đến 23 tháng tuổi

Con bạn sẽ thấy thích thú với thế giới – đặc biệt là những thứ liên quan tới bé. Khi bé tập nói, bé cũng sẽ học cách kết bạn. Bé sẽ vui thích với cả những người thân của bạn bé, cho dù những người đó cùng tuổi hay lớn hơn tuổi. Tuy nhiên, trong khoảng 1 đến 2 tuổi, bé vẫn giữ chặt đồ chơi của mình, và luôn làm cho cha mẹ thấy vô cùng khó mà dậy bé biết chia sẻ.

Con có thể phát hiện ra con bạn hay bắt chước các bạn và dành nhiều thời gian để xem các đứa bé khác làm gì. Bé cũng biết đòi sự độc lập – ví dụ như từ chối cầm tay bố, mẹ khi đi trên phố, hay nổi giận khi bạn nói rằng bé không được phép mang nước nho vào phòng ngủ.

24 đến 36 tháng

Khoảng từ 2 đến 3 tuổi, con bạn dường như cho rằng mình là trung tâm. Bé không thích thú khi đặt mình vào hoàn cảnh của người khác, và bé cho rằng mọi người đều cảm thấy giống như mình. Bạn đừng lo. Khi bé lớn hơn, bé sẽ được cách chia sẻ và chờ tới lượt mình, và bé sẽ kết thân với một hay hai người bạn đặc biệt.

Cái gì sẽ đến tiếp theo

Khi con bạn lớn lên, bé sẽ thích thú và bị thu hút bởi những người khác, đặc biệt là các em bé khác. Bé học được nhiều hơn về việc cần phải đáp lại những người khác trong các tình huống giao tiếp như thế nào, và sự yêu mến các bạn cùng chơi cũng tăng lên. Bé học được vô cùng nhiều từ việc quan sát và tương tác với những đứa trẻ khác. Một khi bé đã học được cách cảm thông với các bé khác và hiểu vui sướng như thế nào khi có bạn cùng chơi, thì khi đó bé sẽ phát triển tình bạn thật sự và lâu dài.

Vai trò của bạn

Hãy dành nhiều thời gian mặt đối mặt cho con bạn, đặc biệt là trong những tháng đầu đời của bé. Bé sẽ rất thích sự quan tâm và sẽ sung sướng tạo các điệu bộ khuôn mặt với bạn. Bạn cũng nên mời các người bạn và họ hàng đến. Trẻ con yêu thích những người khách, trẻ hay già đều được, đặc biệt khi họ cứ làm nhặng xị xung quanh bé.

Đừng buồn hay xấu hổ nếu con bạn có tính sợ người lạ. Đó là việc hoàn toàn bình thường, nó thường bắt đầu từ khoảng tháng thứ 7.

Nếu con bạn khóc khi bạn để cho họ hàng bế, hãy bế bé trở lại và cố gắng dỗ dành bé từ từ. Để cho bé được thoải mái trong vòng tay bạn trong khi mọi người vẫn ngồi cạnh. Sau đó, nói chuyện và chơi với bé mà vẫn ôm bé. Rồi hãy đưa bé cho người khác bế trong khi vẫn ngồi thật gần bé. Cuối cùng, cố thử rời khỏi phòng vài phút và xem mọi việc diễn ra thế nào. Nếu con bạn gầm gào lên thì hãy thử lại việc này sau.

“Cứ đi ra đi vào, và cuối cùng con bạn sẽ biết chắc rằng cho dù bạn không ở quanh chỗ bé lúc này, nhưng bạn sẽ luôn quay trở lại ngay thôi.” bác sĩ nhi khoa David Geller nói.

Con của bạn sẽ học được nhiều khi chơi với các bạn cùng lứa tuổi, nên bạn cố gắng thu xếp ngày chơi chung cho các bé. Phải đảm bảo bạn có đủ đồ chơi cho mọi bé, bởi có thể chúng chưa sẵn sàng chia sẻ đồ chơi với đứa trẻ khác.

Trong khi luôn coi mình là trung tâm là một đặc tính tự nhiên của trẻ lên 2-3 tuổi, nhưng cũng không quá sớm để cho bé thấy những hành vi đúng đắn trong giao tiếp cộng đồng. Hãy để bé nghe thấy bạn nói “Xin mời” và “Cảm ơn”, hay khen ngợi người khác “Làm tốt lắm”. Hãy để bé thấy bạn chia sẻ món tráng miệng hay tờ báo. Đăng ký cho bé tham gia một sân chơi chung hay một lớp học để bé có cơ hội sinh hoạt cùng các đứa trẻ khác. Chẳng bao lâu bé sẽ học được cách kết bạn và duy trì tình bạn.

Khi nào thì cần phải lo lắng

Khi con bạn đã 1 tuổi, cho dù bạn đã làm mọi cách, nếu bé dường như chẳng thích thú gì với bất kỳ ai, ngoại trừ vợ chồng bạn, hay nếu bé thậm chí không muốn giao tiếp với bạn, hãy nói với bác sĩ ngay.

Con bạn trong khoảng 1 đến 3 tuổi có thể trở nên không thân thiện với các đứa trẻ khác, đặc biệt khi có đồ chơi. (Bé thậm chí còn biến thành con quỷ con, cắn bạn cùng chơi khi biết công dụng của những chiếc răng.)